Dyżurne pytanie, pojawiające się najczęściej, no może poza pytaniem o cenę. Niestety nie ma jednoznacznej odpowiedzi – jeden jak i drugi typ pompy ciepła ma swoje wady i zalety. W jednym miejscu lepiej sprawdzi się Monoblok w drugim Split. Do tego dochodzi jeszcze Multisplit oraz All in One – które również powalcz o miano najlepszego wyboru.
Zaczynając od końca – Multisplit sprawdzi się najlepiej gdy oprócz ogrzewania w zimie i podgrzewania CWU, będziemy chcieli w ciepłych miesiącach korzystać z prawie standardowej klimatyzacji i to w kilku pomieszczeniach, niezależnie od siebie.
Monoblok – najlepiej sprawdzi się w miejscu w którym jak najwięcej urządzeń chcemy „wyprowadzić” na zewnątrz, oszczędzając miejsce wewnątrz budynku. Ten wybór byłby również słuszny dla pomp ciepła wysokotemperaturowych opartych o czynnik R290, gdyż jego zastosowanie ograniczone jest właśnie do monobloków.
Monoblok ma jeszcze jedną zaletę – układ chłodniczy jest fabrycznie zamknięty, więc ten typ pompy wybaczę nieco więcej błędów montażysty, choć i tak zdecydowanie zalecał bym wybór jakości montażu, a nie najniższej ceny.
Split – pozbawiony jest największej wady monobloków – układu wodnego wyprowadzonego na zewnątrz budynku, a co za tym idzie ryzyka zamarznięcia wody w przypadku awarii zasilania. Niewątpliwą zaletą jest też częste wyposażanie jednostki wewnętrznej w zawory mieszające, co nieco ułatwia montaż i jest bardziej estetyczne. Minusem tego rozwiązania jest nieco więcej sprzętu wewnątrz budynku, oraz ryzyko kiepskiego wykonania układu chłodniczego, który potrafi zemścić się po latach użytkowania wyciekami czynnika chłodniczego, a co za tym idzie również zmniejszeniem sprawności i trwałości całego urządzenia
All in One – jest to nieco rozbudowana wersja Split, w której jednostka wewnętrzna posiada wbudowany zbiornik buforowy, zasobnik ciepłej wody użytkowej, oraz grupę bezpieczeństwa – wersja ta jest szczególnie polecana w miejscach o nieco ograniczonej przestrzeni. Jej dodatkową zaletą jest estetyka i wymiary (w przypadku rozwiązań firmy Panasonic 60x60cm) podobne do innych sprzętów AGD – np. bardzo dobrze komponuje się z pralką i ustawioną na niej suszarką.
Pytanie raczej powinno brzmieć „czy stać mnie żeby nie mieć pomy ciepła?”.
Ale odpowiadając na pytanie: Jeśli obawiasz się że Cię nie stać na pompę ciepła, to mamy dla Ciebie dobre rozwiązanie – program „Czyste powietrze”.
Założenia programu są proste – zgłaszacie się do programu „Czyste powietrze +” (pomożemy z wypełnieniem dokumentów itp.), podpisujecie Państwo umowę na montaż pompy ciepła i/lub termomodernizację budynku z wykonawcą (np. z nami). W zależności od Państwa dochodów, możecie otrzymać do 135 tys. Zł. Dofinansowania, które stanowić będzie do 100% całości inwestycji!
Po zawarciu umowy z Funduszem Ochrony Środowiska (odpowiedzialnym za program „Czyste Powietrze”), na konto wykonawcy wpłynie do 50% należności za wykonanie usług. Po zakończeniu inwestycji, fundusz przekaże pozostałe środki. W ten oto sposób możecie stać się państwo posiadaczami pompy ciepła nawet bez angażowania własnych środków.
Jeśli do tego dodamy oszczędności związane z dużo niższymi kosztami ogrzewania (np. w wyniku wymiany pieca węglowego na pompę ciepła), to okaże się że inwestycja może zwrócić się już w pierwszym sezonie grzewczym. Tak więc powracając do pytanie jakie my zadajemy – czy stać Cię aby nie mieć pompy ciepła – odpowiedź może być tylko jedna – absolutnie nie.
Z pośród obecnie stosowanych czynników chłodniczych, do najpopularniejszych należą trzy wymienione w tytule. Odpowiedź który z nich wybrać nie jest najprostsza, lecz postaramy się ją nieco ułatwić:
R410 – Czynnik chłodniczy który ze względu na wysokie GWP, wynoszące 2088 (czyli 1 kg czynnika R410A daje efekt cieplarniany równoważny 2088 kg dwutlenku węgla) będzie stopniowo wycofywany z nowych urządzeń. Całkowity zakaz jego stosowania przewidziany jest do 2025r. Oznacza to że po tej dacie nie będzie można sprzedawać pomp ciepła pracujących na tym czynniku. Nadal jednak będzie można zakupić czynnik w celach serwisowania pracujących już urządzeń. Czynnik ma jeszcze jedną wadę – jest mieszaniną gazów, więc przy jakimkolwiek ubytku czynnika należy odzyskać cały czynnik, a następnie napełnić układ nowym czynnikiem – co niestety może wpływać na koszty serwisowe. Plusem tego czynnika są niezłe właściwości fizykochemiczne i bardzo mała palność. Jeśli wybierzecie Państwo urządzenie oparte o ten czynnik, to bardzo ważne będzie wybranie odpowiedniego montażysty – niestety często zdarza się że ubytki czynnika są uzupełniane, a to znacząco pogarsza wydajność urządzenia i jego energooszczędność. Ma również wpływ na skrócenie żywotności sprężarki.
Żeby tak całkiem go nie skreślać – ma niezłe właściwości termodynamiczne, dzięki temu niektóre z pomp ciepłą oparte o ten czynnik osiągają temperaturę wody 65 st. C.
R32 – Jest to czynnik który wchodzi w skład mieszanki czynnika R410a, lecz ma znacznie niższe GWP – 675. Dodatkowo, zwykle układ chłodniczy zawiera ok. 30% mniej tego czynnika. Jest on obecnie uważany za ekologiczny i jeszcze długo będzie gościł w nowych urządzeniach. Na liście zalet nie można pominąć również ceny tego czynnika – który w Unii Europejskiej jest tańszy od R410A. Niestety ma on pewną wadę – łatwopalność. Cecha ta nie ma większego znaczenia w przypadku Monobloków, lecz w przypadku Splitów wymaga większych pomieszczeń w których umieszczamy jednostki wewnętrzne, a w niektórych przypadkach wymaga również wentylacji. Dodać również należy że jest to gaz „pełzający”, cięższy od powietrza i niestety toksyczny, co dodatkowo powinno skłaniać do wyboru rzetelnego montażysty, oraz wykonywania pomiarów wycieku czynnika chłodniczego podczas corocznych przeglądów. Zaletą tego czynnika jest możliwość dopełniania instalacji, co pozytywnie wpływa na koszty.
R290, czyli propan – czynnik tani, ekologiczny, posiada GWP=3. Wielkim plusem są też jego bardzo dobre właściwości termodynamiczne, dzięki którym pompy ciepła oparte na tym czynniku osiągają temperatury zasilania 70-75 st. C. Niestety jego palność ogranicza zastosowanie do pomp typu monoblok. Dodatkowo, ze względu na to że jest to nowość, to urządzenia oparte o R290 są sporo droższe od ich odpowiedników z czynnikiem R32.
Podsumowując – co bym wybrał teraz - przede wszystkim urządzenia z czynnikiem R32 i R290. Ze względu na stosunek jakości do ceny, w miejscach w których temperatura zasilania CO nie musiała by znacząco przekraczać 50 st. C, zastosował bym pompę z czynnikiem R32. Jeśli jednak z jakiegoś powodu, temperatura zasilania CO musiała by oscylować wokół 60 st. C lub więcej, jedynie słusznym wyborem była by pompa Propanowa (R290). Są jednak miejsca w których proponował bym Państwu pompy ciepła z czynnikiem R410a – były by to głównie większe jednostki.
Większość oferowanych przez nas urządzeń posiada w standardzie lub za dopłatą gwarancję wynoszącą 5 lat. Jeden z producentów proponuje w standardzie gwarancję wynoszącą 6 lat. Ważniejszą jednak cechą części oferowanych przez nas rozwiązań, jest realizowanie gwarancji przez naszych montażystów – czyli ludzi z Państwa okolicy, których znacie i którzy będą w stanie szybciej zareagować w awaryjnych sytuacjach i pomóc w ogrzaniu Państwa domów. Staramy się aby również coroczne przeglądy okresowe były wykonywane przez nas, tak byśmy mogli z wyprzedzeniem reagować na niepokojące objawy i przeciwdziałać awariom.
Dobór pompy ciepłą jest dosyć skomplikowaną czynnością, w której należy uwzględnić mnóstwo czynników. Zacząć należy od określenia zapotrzebowania budynku na energię cieplną. W przypadku nowszych budynków takie wartości mogą znajdować się w projekcie budowlanym. W przypadku starszych budynków, możemy zamówić audyt energetyczny budynku, lub oszacować zapotrzebowanie w oparciu o ilość paliwa niezbędnego na grzanie budynku w latach ubiegłych, lub skorzystać z portalu „ciepło właściwie”.
Dysponując zapotrzebowaniem energetycznym, możemy wyliczyć punkt biwalentny, czyli temperaturę do której pompa ciepła będzie mogła pracować jako jedyne źródło ciepła (bez dodatkowych grzałek itp.). Niestety to nie wystarczy o dokładnego doboru urządzenia (a podkreślić należy że pompę ciepła dobieramy „w punkt”). Należy jeszcze wziąć pod uwagę specyficzne warunki pracy, oszacować moc górnego źródła ciepła (grzejniki, podłogówka, klimakonwektory). Wszystko to wymaga przetworzenia sporej ilości danych, ale daje dużo większe nadzieje na prawidłowy dobór pompy ciepła, która będzie posiadała nie tylko wystarczającą moc, ale również będzie oszczędna i warunki pracy jakie jej zapewnimy pozwolą na wieloletnie, bezawaryjne działanie. Dla przykładu przytoczę przeciętne warunki pracy pompy ciepła w Polsce – praca pompy w roku to ok. 2088h.
Dobrej jakości pompy ciepła szacowane są na ok. 100 000 h pracy i ok 50 000 uruchomień. To właśnie te czynniki, ściśle związane z właściwym doborem i montażem pompy, zdecydować mogą o jej długoletniej pracy.
Dodam jeszcze że w naszej firmie stworzyliśmy autorskie oprogramowanie doboru pomp ciepła, które oblicza nie tylko punkt biwalentny, ale potrafi oszacować moc grzejników i ogrzewania podłogowego, oraz potrafi oszacować wydajność i koszt ogrzewania w oparciu na temperatury występujące na danym terenie w latach ubiegłych. Na tej podstawie możemy zaproponować pompę ciepła która najlepiej spełni Państwa oczekiwania zarówno pod względem funkcjonalności, jak i kosztów zakupu, montażu oraz użytkowania.
Dofinansowania do termomodernizacji budynku, a przede wszystkim do wymiany lub po prostu zakupu pomp ciepła są szeroko dostępne i niekiedy się nie wykluczają, dając jeszcze większe możliwości.
Dobrym przykładem jest łączenie dotacji gminnych na wymianę źródeł ciepła z dotacją związaną z programem „Czyste Powietrze” – zwykle można wziąć dotację z gminy, która obniża wartość zakupu pompy ciepła, a na pozostałą kwotę uzyskać dofinansowanie z programu rządowego.
Oprócz programów gminnych mamy do dyspozycji programy:
„Czyste powietrze” - dotacje na wymianę źródeł ciepła i termomodernizację domu: do 135 tys. Zł. Można również skorzystać z dotacji z prefinansowaniem – wtedy po podpisaniu umowy z Funduszem Ochrony Środowiska, do 50% kosztów zostanie przekazane na konto wykonawcy tytułem zaliczki. Pozostała kwota może być przekazana przez fundusz po zakończeniu inwestycji na konto wykonawcy lub inwestora. Więcej szczegółów znaleźć można na https://czystepowietrze.gov.pl/
„Moje ciepło” – Program dofinansowania pomp ciepła dla nowo wybudowanych budynków. Więcej na stronie: https://mojecieplo.gov.pl/
„AgroEnergia” – program z dotacją na OZE dla rolników – więcej informacji na: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/agroenergia--nowy-nabor-wnioskow
„Mój prąd 4.0” - program dofinansowania mikroinstalacji fotowoltaicznych, oraz magazynów energii. Więcej informacji na: https://mojprad.gov.pl/
Powszechnie w społeczeństwie panuje przekonanie że tylko mając ogrzewanie powierzchniowe (głównie podłogowe) można założyć pompę ciepła. Jak to w każdej bajce bywa i w tej jest ziarenko prawdy. Na całe szczęście jest to tylko ziarenko i w zdecydowanej większości przypadków nie musimy się nim nadmiernie przejmować. Ale do rzeczy – większość pomp ciepła to niskotemperaturowe źródła ciepła, które najlepiej (mając największą sprawność i wydajność) pracują przy temperaturze zasilania ok. 35 st. C. W przypadku grzejników, najczęściej projektowane są one na temperatury ok. 70 st C. i przy takiej temperaturze osiągają swoją moc nominalną. To właśnie ta wartość temperatury leży u podstaw opowieści że tylko podłogówka nadaje się do współpracy z pompą ciepła. Na tym można by przestać dociekania gdyby nie „mądrość ludowa” przekazywana hydraulikom (instalatorom CO) przez poprzednie pokolenia, a głosi ona że grzejniki dobiera się:
- na szerokość okna
- żeberkami na ilość metrów
- na „czuja” (czyli doświadczenie instalatora)
- czasami z uwzględnieniem mocy grzejnika podanej przez producenta, ale ze startami ciepła budynku wziętymi z poprzedniej epoki.
Efektem tej „mądrości ludowej” są często bardzo mocno przewymiarowane grzejniki, a co za tym idzie – w bardzo wielu przypadkach wystarczają one do ogrzania budynku czynnikiem o temperaturze 45-55 st. C, a czasem nawet poniżej 40.
Tak więc zanim się Państwo zniechęcicie do wybrania pompy ciepła, skontaktujcie się z nami lub audytorami energetycznymi. Wspólnie zastanowimy się czy w waszym przypadku możemy zamontować pompę ciepła, czy też przed jej montażem będziemy musieli dokonać drobnych modyfikacji (np. dołożenie kilku żeberek w grzejniku, lub jego wymianę na klimakonwektor itp.)
Podsumowując odpowiedź na pytanie – nie musimy mieć podłogówki.
Kolejnym mitem, powtarzanym bardzo często jest przekonanie że pompa ciepła bez paneli fotowoltaicznych nie ma sensu – koszty nas „zjedzą”. Choć oczywiście montaż fotowoltaiki to bardzo dobre uzupełnienie pomp ciepła, to i bez nich wszystko będzie działać wyśmienicie, a co niezwykle istotne – ten typ ogrzewania będzie najtańszą opcją, która dodatkowo nie wymaga uwago użytkownika. Dla przykładu podam jedną z realizowanych przez nas inwestycji: Zastaliśmy kocioł węglowy z podajnikiem na „ekogroszek”. Według informacji od inwestora – na przeciętny sezon grzewczy (od października do kwietnia) schodziło ok 3,5t węgla. Uwzględniając jedynie koszt opału, przy obecnej cenie (styczeń 2023) na poziomie 3400 zł/ tonę, daje nam to prawie 12 000zł. Jeśli założymy że zakupimy węgiel „dotowany” przez państwo – 3t + 1/2t w cenie rynkowej, to całość wyniesie blisko 8 000 zł. Dla porównania, pompa ciepłą zużyła ok. 4500 kWh. Daje nam to ok 4500 zł po nowych cenach prądu. Wartość ta może zostać obniżona o dopłatę dla gospodarstw ogrzewających prądem w wysokości do 1500 zł. To porównanie pokazuje że ciepło generowane przez pompę ciepła jest znacznie tańsze niż z paliw kopalnianych. Podobne szacunki mogli byśmy użyć do porównania ogrzewania gazem ziemnym i pompy ciepła – co prawda różnica nie będzie tak duża jak w przypadku węgla, lecz i tak pompa ciepła wypadnie najkorzystniej. Dodatkową zaletą jest możliwość montażu instalacji fotowoltaicznej w przyszłości, co poprawi opłacalność instalacji CO.